search delete menu

Kripto Para Dünyasının Evrimi

Kripto Para Dünyası Paranın insan hayatında kullanımına başlanması ile birlikte geçirdiği evrim süreci incelendiğinde bir süre sonunda denge sağlama hedefli arz kontrol mekanizmalarına ve dolandırıcılığa engel olmak amacı ile çeşitli güvenlik yaklaşımlarına ihtiyaç duyduğu gözlemlenmektedir. Bu ihtiyaçlar gerek oluşturulan kurumlar (merkez bankaları vb.) gerekse geliştirilen fiziksel önlemler (kağıt ve madeni para yapılarında sahtecilik karşıtı özellikler vb.) gibi çeşitli yapılar aracılığı ile karşılanmaktadır.

digicash

Internet’in ve Internet tabanlı servislerin yaygınlaşması ile birlikte özellikle son yıllarda hayatımızda yer bulmaya başlayan dijital para, sanal para kavramları içinde bunlara benzer gereksinimler bulunmaktadır. Bu kavramlar gündelik hayatta yakın dönemde popülerlik kazanmış olsa da, geçmişe baktığımızda bu ihtiyaçlar üzerinde uzun süreden bu yana çeşitli araştırmalar ve çalışmalar yapıldığını görmekteyiz.   Dijital para kapsamındaki bu ihtiyaçların giderilmesinde kriptoloji kullanımı konusunda öncü çalışmalardan bir tanesi matematikçi David Chaum tarafından 1983 yılında yayınladığı bir akademik makale kapsamında ortaya çıkmıştır. David Chaum sonrasında bu araştırmalarını temel alarak “DigiCash” adlı elektronik para firmasını 1990 yılında kurmuştur. Tarafından sunulan yazılım ile birlikte kullanıcılar paralarını “eCash” adlı, banka tarafından kriptografik olarak imzalanmış dijital bir formatta bilgisayarlarında tutup, bu dijital parayı anlaşmalı her hangi bir kurumda bir kredi kartı numarası gibi bir bilgi paylaşımı yapmadan, gizli ve güvenli bir şekilde kullanabiliyorlardı. Bu çalışma 1998 yılında yeterli kullanıcı sayısına ulaşamadığından dolayı iflas etmiş olsa da getirdiği kavramlar ve yaklaşımlar ileride çözümler için esin kaynağı olmuştur. İlginç olan noktalardan bir tanesi, kullanıcı sayısının az olmasının ana nedenlerinden bir tanesinin dönemin çevrimiçi kullanıcı davranış yapısının gizlilik ve güvenlik konularına önem vermemesi olmasıdır. Günümüzde internet tabanlı servislere sürekli bağlı mobil yaşam modelinin yaygınlaşması birlikte kullanıcıların gizlilik ve güvenlik ihtiyaçları tekrar gündeme gelmiştir. Kripto para kavramı temel olarak dijital dünyada bu ihtiyaçların çözümü için şifrelemenin kullanıldığı dijital para birimleri ifade etmektedir. Kullanılan şifreleme yöntemlerin sağladığı güvenlik kapsamında dijital paranın taklit edilmesi, izinsiz kullanılması ve kural dışı bir şekilde oluşturulması mümkün olmamaktadır. Kripto para kavramı özellikle Bitcoin’in ortaya çıkışı ile birlikte genel anlamda bir bilinirliğe kavuşmuş, bilinirliğin getirdiği yaygınlaşma ve kullanım alanların artışı ile birlikte daha önce hiçbir sanal para birimi tarafında ulaşılamamış bir değerlendirmeye erişmiştir.

Başlangıç tarihinden itibaren Bitcoin fiyat grafiği

Bitcoin’in başarısı ile birlikte çeşitli kripto-para birimleri ortaya çıkmıştır. Bitcoin ile aynı tasarım yapısına sahip olup tamamı ile farklı bir Blockchain ağı üzerinde yaşam döngüsünü sürdüren bu kripto para birimleri “altcoin” (alternative coin) adı verilmektedir. Şu ana kadar yüzlerce altcoin denemesi yapılmış, bunlardan oldukça az bir kısmı küçük ölçekli de olsa bir pazar başarısı elde edebilmiş, ancak şu ana kadar hiçbiri Bitcoin’in büyüklüğüne yaklaşamamıştır. Bu yazı hazırlandığı tarihte CoinMarketCap verilerine göre 855 farklı kripto para birimi bulunmaktadır. Genel olarak bakıldığında altcoinler Bitcoin tarafından sunulmayan/sunulamayan özelliklerle pazarda yer almaya çalışmaktadır, bunlardan bazıları

  • Mutabakat yaklaşımı
  • Kripto para üretimi sürecindeki kullanılan problem
  • Kullanılan özetleme algoritması
  • Platform kapsamındaki diğer hizmet yeteneklerinin geliştirilmesi
  • Blok oluşturma frekansı
  • Blok büyüklüğü (örneğin Bitcoin yapısında blok büyüklüğü 1MB ile sınırlandırılmıştır, bundan dolayı bir blok içerisinde yer alabilecek işlem sayısı sınırlıdır)
  • Yaratılabilecek kripto para miktarı

Bir örnek vermek gerekirse popüler bir altcoin olan Litecoin (LTC) kapsamında işlem doğrulamaların daha hızlı yapılabilmesi için blok üretim frekansı 2,5 dakikadır. Bu değer, Bitcoin için ortalama 10 dakika olarak belirlenmiştir. Litecoin ayrıca özel donanım tabanlı kripto para üretimini engelleyip daha dağınık bir madencilik ağına sahip olmak amacı ile geliştirilmiştir. Bunların yanı sıra dolaşımdaki toplam Litecon üst sınırı 84 milyon olacak şekilde tasarlanmıştır. Bitcoin platformunda bu rakam 21 milyon Bitcoin’dir. Güncel bir alt-coin denemesi olan Zcash, Bitcoin’den farklı olarak işlemleri bir açık Blockchain ağı üzerinde yönetiyor olsa da işlem kayıtları üzerindeki gönderici, alıcı ve tutar bilgilerini gizli olarak tutmaktadır. Altcoin’ler genel olarak türedikleri yapılardaki teknik problemlere alternatif getirme iddiasında olsalar da farklı denemeler de yapmaktadırlar. Örneğin 2013 sonunda ortaya çıkan Dogecoin, ilk tasarımında Bitcoin’den farklı olarak blok üretimi kapsamında rastlantısal bir teşvik ödül yapısı getirmiştir ama bu yapı daha sonra sistemde bulunan bir açık dolayısı ile iptal edilmiştir. Altcoin yapılarında spekülasyonlar oldukça fazla görülmektedir. Burada özellikle yeni ortaya çıkan yada düşük değere sahip bir altcoin’den yüksek miktarda alma, çeşitli kanallar aracılığı ile bu satın alma hareketini genel bir topluluk ilgisi olarak gösterme, fiyat yükselmesi ile birlikte elde tutulan altcoin’leri satma davranışı görülmektedir. Satış sonrası yaratılan yapay ilginin ortadan kaybolması ile birlikte altcoin değerinde yüksek hareketlilik ve düşüşler gözlemlenir (Bknz. Ponzi nedir). Her ne kadar kripto para birimlerin sıfır değerinden binlerce dolara yükselmesi bireysel tasarruflar ve kısa yoldan zengin olma hedefi ile cazip bir yatırım aracı yanılsaması oluştursa da kripto para birimleri merkezi bir denetimden uzak, düzenlemelere tabi olmayan ve spekülatif işlemlerin çok hızlı gerçekleşebileceği oldukça riskli yatırım alanlarıdır. Bu sebeple bu dünyaya bir yatırım alanı olarak değil daha çok teknolojik altyapısının sunduğu imkanlar çerçevesinde yaklaşmak gerekmektedir. Kripto para birimlerinin yapısı dünyaya dijital platformlarda çerçevesi belirlenmiş olan verinin üretilmesi, saklanması, kopyalanmaya ve çalınmaya karşı korunması, gizlilik ve anonimlik gibi oldukça kompleks problemlerin çözümlerini sunmaktadır.

Kaynak Gösterilmeksizin Farklı Mecralarda Yayınlanması Yasaktır

Teknochain - 20 Aug 2017, 16:05
Soruların mı var?
Soruların mı var?
Sosyal medya hesaplarımızdan bize ulaş cevapları birlikte bulalım!
Etiketler
Sosyal Medyada Paylaş

Comments are closed.